ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1666 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇਹ ਨਾਤਾ ਪਟਨਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਦੇ ਭੂਗੋਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਇਹ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਨਜ਼ਰੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਨਾਲ ਰੂਬਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਰੋਤ: SGPC: Sri Guru Gobind Singh Ji

ਬਿਹਾਰ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਧੁੰਦਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਵੇਰਵੇ, ਉਕਰੇ ਲੇਖ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ: Bihar Tourism: Takhat Sri Harimandir Ji Patna SahibSGPC: Sri Guru Gobind Singh Ji

ਬਿਹਾਰ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਰਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1934 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਉਸਾਰੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਖੜ੍ਹੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਗੁੰਬਦਾਂ, ਮਹਿਰਾਬਦਾਰ ਮੁੱਖੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਈ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ, ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਉਣ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਇਮਾਰਤ ਹੋਵੇ।

ਸਰੋਤ: Bihar Tourism: Magnificent Bihar, Patna's Sikh heritageBihar Tourism: Takhat Sri Harimandir Ji Patna Sahib

ਰਾਜ ਦੀ ਪੁਸਤਿਕਾ ਨੇੜਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਮੈਣੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਬਾਲਕ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਫਤਿਹ ਚੰਦ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਊ ਘਾਟ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖਰੇ ਅਸਥਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਹਨ।

ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਪਟਨਾ ਦੀ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਭਰੇ ਹੋਏ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਕਾਰਡ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਯਾਦ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ: Bihar Tourism: Magnificent Bihar, Patna's Sikh heritage

ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਹਵਾਲਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਤੈਅ ਕਰੋ ਕਿ ਤਿਆਰ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਵਿਆਸ ਉੱਤੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਸਪਸ਼ਟ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵਾਧੂ ਲਿਖਤ ਵਜੋਂ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਾਲ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸਮਰਪਣ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਰਾਂ, ਤਸਵੀਰ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।

ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਣਵਾਈ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਸਤੂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੱਕੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਰਵੇ ਵਾਲੀ, ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਣਵਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।