Skip to main content

হিন্দু পৰম্পৰা · গুজৰাটৰ দেৱী আৰাধনাৰ পৰম্পৰা

মেলডি মা

নাম আৰু সংশ্লিষ্ট শব্দ: মেলাডি মাতা · মেলডি মাতা · মেলডি মা · মেলডি মাতাজী

મેલડી માતાमेलडी माता

গুজৰাট

মেলাডি মাতা বুলিও জনাজাত মেলডি মা গুজৰাটৰ আজিও চলি থকা দেৱী আৰাধনাৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। ছত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজ বাস্তু সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত ঊনবিংশ শতিকাৰ এখন মাতা নী পছেডীত তেওঁক মতা ছাগলীৰ ওপৰত বহি থকা ৰূপত দেখুওৱা হৈছে। ভক্তি, চিত্ৰিত বস্ত্ৰ আৰু পৰম্পৰাক জীয়াই ৰখা মানুহৰ এই মিলনৰ মাজেৰে তেওঁৰ কাহিনী বুজিব পাৰি।

পঢ়িবলৈ প্ৰায় 5 মিনিট

চিত্ৰিত পূজাস্থলৰ মাজেৰে মেলডি মাক জনা

সকলোকে সামৰি লোৱা এটা উৎপত্তিৰ কাহিনীতকৈ বাস্তৱ বস্তু এটাৰ পৰা আৰম্ভ কৰা উপযোগী। CSMVS-ৰ নথিয়ে ঊনবিংশ শতিকাৰ এখন চিত্ৰিত বস্ত্ৰক মেলাডি মাতাৰ ৰূপ থকা মাতা নী পছেডী হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে। মাজৰ দেৱী মতা ছাগলীৰ ওপৰত বহি আছে; চাৰিওফালে উপাসক আৰু অন্য পৱিত্ৰ ৰূপ আছে। সংগ্ৰহালয়ে কাপোৰখনক ভ্ৰাম্যমাণ সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত অস্থায়ী পূজাস্থল বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।

সেই বস্তুটোৱে দেৱীৰ এটা নিৰ্দিষ্ট উপস্থাপন নথিভুক্ত কৰে। তাৰ পৰা পিছৰ প্ৰতিটো মন্দিৰতে একে ভংগী, হাতৰ সংখ্যা বা সংগী ৰূপ আছে বুলি প্ৰমাণ নহয়। পৰিচয় জনা বস্তু এটা ভালদৰে চালে তাত কি আছে সেয়া বিশ্বাসেৰে ক’ব পাৰি আৰু অন্য স্থানীয় ৰূপৰ বাবেও ঠাই ৰাখিব পাৰি।

তথ্যসূত্ৰ: CSMVS: Mata ni Pachedi depicting Meladi Mata, nineteenth century

মাতা নী পছেডীৰ আঁৰৰ মানুহ আৰু শিল্প

গুজৰাট পৰ্যটনে মাতা নী পছেডীক সাবৰমতীৰ পাৰৰ দেৱীপূজক শিল্পীসকলৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে। ইয়াত মাজত দেৱী আৰু চাৰিওফালে অন্য ৰূপ তথা প্ৰকৃতিৰ নক্সা থকা পৱিত্ৰ কাপোৰৰ পটভূমিৰ কথা কোৱা হৈছে। ছাঁচেৰে ছপা আৰু হাতেৰে চিত্ৰ অংকন কৰি এইবোৰ তৈয়াৰ কৰা হয়। পুৰণি শৈলীত ৰঙা আৰু ক’লা প্ৰাকৃতিক ৰং বিশেষভাৱে ব্যৱহৃত হৈছিল বুলি বৰ্ণনাত উল্লেখ আছে।

এই খুঁটিনাটিয়ে দেৱীৰ লক্ষণৰ তালিকাৰ বাহিৰেও আন দিশেৰে চাবলৈ আহ্বান জনায়। ছবিখন কাপোৰ, ৰং, সঁজুলি আৰু নিপুণ হাতৰ বস্তুগত জগতৰো অংশ। স্ৰষ্টালৈ মন দিলে শিল্পকৰ্মটো নামহীন সাজসজ্জাৰ নক্সা হৈ নাথাকে। পৰম্পৰাৰ নামে বৰ্তমানৰ শিল্পীৰ ৰচনা বিনা অনুমতিত নকল কৰাৰ অধিকাৰ নিদিয়ে।

তথ্যসূত্ৰ: Gujarat Tourism: Mata ni Pachhedi

লগত লৈ যাব পৰা পৱিত্ৰ স্থান

D’Source-ৰ নক্সা-গৱেষণাই মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ নিদিয়া সময়ত ৱাঘৰী সম্প্ৰদায়ে কাপোৰেৰে পূজাস্থল নিৰ্মাণ কৰাৰ প্ৰসংগত মাতা নী পছেডীৰ ব্যাখ্যা কৰিছে। এই বৰ্ণনাই বস্ত্ৰ পৰম্পৰাৰ সামাজিক পটভূমি দিয়ে; ইয়াক আজিৰ প্ৰতিজন ভক্তৰ সম্পূৰ্ণ জীৱনকাহিনী বুলি ধৰা উচিত নহয়।

লগত লৈ যাব পৰা পূজাস্থলে সহজে চকুৰ পৰা আঁতৰি থকা এটা কথা মনত পেলায়: পৱিত্ৰ স্থান কঢ়িয়াব, সজাব আৰু যত্নেৰে ৰাখিবও পাৰি। কাপোৰখন প্ৰতিমাৰ পিছফালে আঁৰি থোৱা ছবি মাত্ৰ নহয়। ভক্তিৰ সৈতে জড়িত বস্তুৰ বিন্যাস, স্থান আৰু ব্যৱহাৰৰ ধৰণ ইয়াৰ ৰূপৰ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে কিয়, পাঠকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰে।

তথ্যসূত্ৰ: D’Source: Mata-ni-Pachedi, Ahmedabad

ছবিত ছাগলীৰ গুৰুত্ব কিয় আছে

সহপীডিয়াৰ বৰ্ণনাই মাতা নী পছেডীৰ চিত্ৰত ছাগলীক মেলডিৰ বাহন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। দেৱী আৰু প্ৰাণীৰ এই সম্পৰ্কই একে বস্ত্ৰ পৰম্পৰাত দেখুওৱা অন্য দেৱীৰ পৰা তেওঁক পৃথককৈ চিনাত সহায় কৰে। সম্পৰ্ক নথকা দেৱীৰ ছবিত চিনাকি নাম লগাই দিয়াতকৈ ই অধিক অৰ্থপূৰ্ণ পৰিচয় দিয়ে।

পৃষ্ঠৰ ওপৰলৈ উঠি থকা মৌলিক শিল্পৰূপ তৈয়াৰ কৰোঁতে ভৰপূৰ কাষৰ নক্সা যোগ কৰাৰ আগতে মূল ৰূপ আৰু বাহনৰ সম্পৰ্কটো অক্ষুণ্ণ ৰাখক। এইটো নক্সাৰ পৰামৰ্শ, পূজাৰ বিধান নহয়। চূড়ান্ত আকাৰত ৰেখাচিত্ৰ চালে ৰং নাথাকিলেও ৰূপটো চিনিব পাৰি নে নাই পৰিয়ালে বুজিব পাৰে।

তথ্যসূত্ৰ: Sahapedia: Kalamkari of Gujarat, Mata ni Pachhedi

আপোনাৰ পৰিয়ালে কোৱা কাহিনীৰ বাবে ঠাই

কোনো ঘৰত ভ্ৰমণৰ স্মৃতি, গীত, ছবি বা আত্মীয়ৰ বৰ্ণনাৰ মাজেৰে কাহিনী জীয়াই থাকিব পাৰে। কোনে ক’লে, ক’ত ক’লে আৰু কোন মন্দিৰ বা পৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত সেয়া লিখি ৰাখক। গোটেই গুজৰাটৰ একমাত্ৰ সংস্কৰণ বুলি নক’লেও এনে বৰ্ণনা অৰ্থপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।

এই লেখাই মেলডি নামৰ নিশ্চিত উৎপত্তি স্থিৰ নকৰে, এটা সম্প্ৰদায়ৰ ভক্তিক আনটোৰ ওপৰত নাৰাখে বা সকলোৰে বাবে একেটা প্ৰধান মন্দিৰৰ নাম নিদিয়ে। সেই দাবীবোৰৰ নিজা প্ৰমাণ লাগে। কোনো বৰ্ণনা প্ৰকাশিত তথ্যৰ পৰা বেলেগ হ’লে দুয়োটাকে নীৰৱে মিলাই নতুন কাহিনী কৰাৰ সলনি পাৰ্থক্যটো ৰাখক।

স্মাৰকে কি স্মৃতি ধৰি ৰাখিব পাৰে

সৰু বস্তু এটাই একেবাৰে ব্যক্তিগত স্মৃতি বহন কৰিব পাৰে। ই বয়োজ্যেষ্ঠৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা, পৰিয়ালৰ মিলন বা মনত ৰাখিব বিচৰা ভ্ৰমণৰ চিন হ’ব পাৰে। তাৰিখ আৰু চুটি উৎসৰ্গই পিছলৈ বস্তুটো পোৱা মানুহজনৰ বাবেও সেই সম্পৰ্ক স্পষ্ট কৰিব পাৰে।

স্মৃতিৰ অৰ্থ আপুনিয়েই বৰ্ণনা কৰিব। তাৰ সলনি মুদ্ৰা ৰাখিলে সুৰক্ষা পোৱা যায়, ৰোগ ভাল হয় বা পৰিয়ালৰ বংশ প্ৰমাণ হয় বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিব নালাগে। সোণ, ৰূপ আৰু উপস্থাপন আজিৰ উপহাৰৰ পছন্দ; সেইবোৰ কিনিবই লাগিব বুলি এই লেখাই কোনো পৰম্পৰাগত বাধ্যবাধকতা স্থাপন নকৰে।

সন্মানৰ আৰম্ভণি নিৰ্দিষ্ট ছবিখন বুজাৰ পৰা

কাম আগবঢ়োৱাৰ আগতে বিষয় আৰু সেই বিষয় দেখুওৱা শিল্পকৰ্মৰ পাৰ্থক্য বুজক। অনলাইনত পোৱা ছবি, মন্দিৰৰ আলোকচিত্ৰ আৰু শিল্পীৰ অংকনৰ উৎস বেলেগ। নতুন অংকন মৌলিক বা যথাযথ অনুমতি লোৱা হ’ব লাগে। গ্ৰহণকাৰীৰ বাবেও সেই ৰূপ আৰু স্মাৰকত তাৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণযোগ্য হোৱা উচিত।

তলৰ উৎসবোৰে সাংস্কৃতিক পাঠৰ ভিত্তি দিয়ে। সেইবোৰ সংগ্ৰহালয়ৰ আলোকচিত্ৰ বা জীৱিত শিল্পীৰ নক্সা পুনৰুৎপাদনৰ অনুমতি নহয়, আৰু Vittarq-ৰ সামগ্ৰীকো অনুমোদন নকৰে। মেলডি মাৰ মৌলিক ৰচনাৰ বিষয়ে অনুসন্ধান জনাব পাৰি; নিৰ্মাণৰ আগতে নিৰ্দিষ্ট ছবি আৰু লিখনি পৰীক্ষা কৰা হয়।

প্ৰশ্ন

মেলডি মা কোন?
মেলাডি মাতা বুলিও জনাজাত মেলডি মা গুজৰাটী পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত দেৱী। ইয়াৰ উৎসবোৰে মাতা নী পছেডীত তেওঁৰ উপস্থাপন নথিভুক্ত কৰে; প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে একেটা বৰ্ণনা স্থিৰ নকৰে।
মেলডি মাৰ বাহন কি?
CSMVS-ৰ মেলাডি মাতাৰ চিত্ৰিত বস্ত্ৰত দেৱীক মতা ছাগলীৰ ওপৰত বহি থকা দেখা যায়। নক্সা কৰোৱাৰ সময়ত আপোনাৰ পৰিয়ালে চিনি পোৱা নিৰ্দিষ্ট আৰ্হিৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ ৰূপটো মিলাই নিশ্চিত কৰক।
প্ৰতিটো পৰিয়ালে মেলডি মাৰ একে আচাৰ পালন কৰে নেকি?
এই লেখাই তেনে দাবী নকৰে। পৰিয়াল বা মন্দিৰবিশেষৰ বৰ্ণনাক তেনেদৰেই চিনাক্ত কৰিব লাগে। উপাধি বা সম্প্ৰদায়ৰ নামৰ পৰা কুলদেৱীৰ সম্পৰ্ক অনুমান কৰা উচিত নহয়।
মেলডি মাৰ স্মাৰক ৰূপৰেই হ’ব লাগিব নেকি?
ইয়াত পৰ্যালোচনা কৰা উৎসবোৰে তেনে প্ৰয়োজন স্থিৰ নকৰে। নিজৰ পৰিস্থিতি অনুসৰি ধাতু আৰু উপস্থাপন বাছক; বিক্ৰীৰ বাবে থকা সামগ্ৰী পূজাৰ নিৰ্দেশ নহয়।
আমি মেলডি মাৰ মুদ্ৰা তৈয়াৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিব পাৰোঁনে?
মৌলিক ৰচনাৰ বিষয়ে অনুসন্ধান জনাব পাৰে। ইয়াৰ অৰ্থ যিকোনো আলোকচিত্ৰ, মন্দিৰৰ ছবি বা শিল্পীৰ কাম নকল কৰাৰ সাধাৰণ অনুমতি নহয়। নিৰ্মাণৰ আগতে চূড়ান্ত ছবি, লিখনি আৰু দিয়া শিল্পকৰ্মৰ অনুমতি পৰীক্ষা কৰিব লাগিব।
অধিক ক’ত পঢ়িব পাৰোঁ?
তলত সংযোগ দিয়া CSMVS-ৰ নিৰ্দিষ্ট বস্তু, গুজৰাট পৰ্যটনৰ শিল্প-পৰিচয় আৰু D’Source-ৰ ক্ষেত্ৰ-গৱেষণাৰ পৰা আৰম্ভ কৰক। কোনো নিৰ্দিষ্ট মন্দিৰৰ আচাৰৰ বিষয়ে জানিবলৈ এই পৰিচয়ক সময়সূচী বুলি ধৰাৰ সলনি সেই মন্দিৰৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ যোগাযোগ কৰক।

তথ্যসূত্ৰ আৰু অধিক পঢ়াৰ বাবে