ଗୁରୁ ନାନକ

ଗୁରୁ ନାନକ ଦେବଜୀ ଶିଖ ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଏବଂ ଦଶଜଣ ଶିଖ ଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ଶିରୋମଣି ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରବନ୍ଧକ କମିଟି, ସଂକ୍ଷେପରେ ଏସ୍‌ଜିପିସି, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ 1469 ମସିହାରେ ରାୟ ଭୋଇ ଦି ତଲୱଣ୍ଡିରେ ହୋଇଥିବା କହେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଏବେ ପାକିସ୍ତାନର ନନକାନା ସାହିବ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହାର ବିବରଣୀରେ ସୁଲତାନପୁର ଲୋଧିର ଜୀବନ, ଶିକ୍ଷାଦାନ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା ଏବଂ କରତାରପୁରର ସମୁଦାୟ କଥା ଅଛି। ସେଠାରେ ସେ 1539 ମସିହାରେ ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବଜୀଙ୍କୁ ନିଜ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରିଥିଲେ।

ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ‘ଗୁରୁ’ ଶବ୍ଦର ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏସ୍‌ଜିପିସି ଦଶ ଗୁରୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଏବଂ ତା’ପରେ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବଙ୍କ ଗୁରୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବୁଝାଏ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ନୂଆ ପାଠକଙ୍କୁ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଯେ ଏହି ପୃଷ୍ଠା କାହିଁକି ଶିଖ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ ଏବଂ କୌଣସି ସ୍ମାରକ ବସ୍ତୁ କାହିଁକି ଗୁରୁ ବା ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ସ୍ଥାନ ନେଇପାରିବ ନାହିଁ।

ତଥ୍ୟସୂତ୍ର: SGPC: Sri Guru Nanak Dev JiSGPC: Ten Guru Sahibs and the meaning of Guru

ପଞ୍ଜାବର କପୁରଥଲା ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୁଲତାନପୁର ଲୋଧିରେ ଗୁରୁ ନାନକ ଦେବଜୀଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ବେର ସାହିବକୁ କାଳୀ ବେଇଁ କୂଳରେ ଚିହ୍ନଟ କରେ। ସେଠାକାର ବରକୋଳି ଗଛ ସହ ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନକୁ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ବୁଝାଏ। ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ବେବେ ନାନକୀଜୀଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସହରର କଥାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଦିଏ।

ସ୍ଥାନର ନାମ ସହ ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ବିବରଣୀ ରହିଲେ ନାମଟି ଅଧିକ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ବେର ସାହିବ, ନଦୀ ଓ ବେବେ ନାନକୀଙ୍କ ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ଏକ ସହରରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ପରିବାର ସହ ଯାଇଥିବା ଯାତ୍ରାର ସ୍ମୃତିରେ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ହିଁ କଥାର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇପାରେ—ଯିବା ରାସ୍ତା, ସାଙ୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକ ବା ପରେ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ହୋଇଥିବା ଆଲୋଚନା।

ତଥ୍ୟସୂତ୍ର: Kapurthala district: Sultanpur Lodhi places

ଏସ୍‌ଜିପିସିର ଜୁନ୍ 2019 ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ଗେଜେଟ୍‌ର ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧ ସଚ୍ଚୋଟ ପରିଶ୍ରମ, ଈଶ୍ୱର ସ୍ମରଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିବା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ବୁଝାଏ। ଏହା ଏସବୁକୁ ଶ୍ରମର ମର୍ଯ୍ୟାଦା, କରୁଣା ଓ ସମାନତା ସହ ଯୋଡ଼େ। ଲୋକେ କିପରି ରୋଜଗାର କରନ୍ତି, ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ଓ ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଥିରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ପ୍ରବନ୍ଧଟି ଗୃହସ୍ଥର ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନକୁ ସ୍ଥାନ ଦିଏ।

ଏସ୍‌ଜିପିସିର ଜୀବନୀ ବିବରଣୀରେ କରତାରପୁର ସମୁଦାୟର ଦୈନିକ କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ଲଙ୍ଗରର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଏହି ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକର କେନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ୱର, ଶ୍ରମ ଓ ସହଭାଗିତା ଅଛି। ଗୋଟିଏ ପରିଚିତ ପ୍ରତିକୃତିକୁ ହିଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମନେ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଏସବୁ ପଢ଼ିଲେ ଅଧିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚୟ ମିଳେ। ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶିଖ ସ୍ରୋତ ପଢ଼ିବା ଓ ସେହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଶିକ୍ଷା କିପରି ବୁଝାଯାଏ ଜାଣିବା ଏକ ଉପଯୋଗୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ।

ତଥ୍ୟସୂତ୍ର: SGPC Gurdwara Gazette, June 2019: 550 years with Sri Guru Nanak Dev Ji, pages 159–162SGPC: Sri Guru Nanak Dev Ji

ପରିବାର ପାଇଁ ଏହି ବିଷୟ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସମର୍ପଣର ଆରମ୍ଭ କାହାର ପ୍ରକୃତ କାମରୁ ହୋଇପାରେ—ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ବା ଅନ୍ୟକୁ ନିଜ ସମୟ ଦେବା। ସେହି ଅବଦାନର ଉଲ୍ଲେଖ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କରେ। ଉପହାର ପାଇବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଜୀବନରେ ସେବାର ଅର୍ଥ କ’ଣ କହିବାର ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି।

ଦଳ ପାଇଁ ସ୍ମାରକ ତିଆରି କରୁଥିଲେ, କାହା କାହା ନାମ ରହିବ ଏବଂ କେଉଁ ଅବସରକୁ ମନେ ରଖାଯାଉଛି, ପ୍ରଥମେ ତାହା ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ। ଛୋଟ ଲେଖା ଅବସରକୁ ଚିହ୍ନାଇପାରେ, ଆଉ କାର୍ଡରେ ପୂରା କଥା ରହିପାରେ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କଥା କହିବାର ପରାମର୍ଶ; ଏହା ଶିଖ ପ୍ରଥା ସ୍ଥିର କରେ ନାହିଁ ବା ଉପହାର କିଣିଲେ ଧାର୍ମିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ ବୋଲି ବୁଝାଏ ନାହିଁ।

ଡିଜାଇନ୍‌ର ଆଲୋଚନା ଉପହାର ପାଇବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପସନ୍ଦ ଓ ଅବସରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରତିକୃତି ବାଛିବା ପୂର୍ବରୁ ନାମ, କୌଣସି ସ୍ଥାନର ସଙ୍କେତ ବା ଅନ୍ୟ ସମ୍ମତ ରୂପ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ କି ନାହିଁ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ। ସମକାଳୀନ ଚିତ୍ର ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି; ଗୁରୁଦ୍ୱାରାର ଫଟୋ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଟୋଗ୍ରାଫରଙ୍କ କାମ। ବିଷୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି କାମ ସ୍ୱତଃ ବ୍ୟବସାୟିକ ପୁନରୁତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।

ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷରଲେଖ ପ୍ରସ୍ତାବ ହେଲେ ପାଠ, ସଜ୍ଜା ଏବଂ ବସ୍ତୁଟିକୁ କିପରି ରଖାଯିବ ଓ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ, ସେଥିରେ ଯତ୍ନର ସହ ଯାଞ୍ଚ ଆବଶ୍ୟକ। ଆମେ ଅନୁସନ୍ଧାନକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅନୁମୋଦନ କହୁନାହୁଁ। ସ୍ପଷ୍ଟ ଆବଶ୍ୟକତାର ବିବରଣୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତିଆରି ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଡିଜାଇନ୍ ସମୀକ୍ଷା କରିବା ଉପଯୋଗୀ।